گوش دادن فعالانه چیست؟

گوش دادن یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که می‌توان کسب کرد. اینکه چگونه به حرف‌های دیگران گوش می‌دهید، بر میزان اثربخشی کاری‌ و همچنین کیفیت روابط‌تان با دیگران تاثیر زیادی دارد. اما تا به حال اندیشیده‌اید دلایل ما برای گوش دادن چیست؟

برای مثال:

گوش می دهیم که اطلاعات به دست آوریم
گوش می دهیم که بفهمیم و دیگران را درک کنیم
گوش می دهیم که لذت ببریم
گوش می دهیم که یاد بگیریم

حتما فکر می‌کنید وقتی آدم این همه در حال گوش دادن باشد، لابد در آن مهارت پیدا می‌کند! اما حقیقت این است که بیشتر ما اصلا مهارت خوب گوش دادن را نداریم. تحقیقات نشان داده‌اند که ما تنها ۲۵ تا ۵۰ درصد شنیده‌هایمان را به خاطر می‌آوریم. به عبارتی وقتی ده دقیقه با رئیس، همکار، مشتری یا همسرتان حرف می‌زنید، آنها بیشتر از نصفش را اصلا نمی شنوند. البته شما هم از این ماجرا مستثنی نیستید، وقتی بقیه اطلاعاتی به شما می‌دهند یا زمانی که در حال یادگیری روش انجام کاری هستید، به کل موضوع توجه نمی‌کنید. فقط می‌توانید امیدوار باشید که نکات مهمی که باید به آن، آگاه باشید، در آن ۲۵-۵۰ درصدی باشند که می‌شنوید؛ اما اگر نبودند چه؟

واضح است که همه‌ی ما از تقویت مهارت گوش کردن سود می‌بریم. وقتی شنونده‌ی بهتری شوید، هم بازدهی‌تان را بالا می‌برید و هم توانایی‌تان برای تاثیر گذاشتن، متقاعد کردن و مذاکره را. علاوه بر این از درگیری‌ها و سوءتفاهم‌ها هم جلوگیری می‌کنید. باید بدانید که وجود همه این‌ها برای موفقیت در محیط کار ضروری است!

گوش دادن فعالانه چیست؟

گوش دادن فعالانه یعنی با تمرکز کامل و با تمام حواس خود در حال شنیدن حرف های مخاطب باشیم، نه اینکه صرفاً با گوش های خود آنها را بشنوید. گوش دادن فعالانه یک مهارت اکتسابی است و می‌توانید با تمرین کردن به آن دست پیدا کنید.

در این مهارت شما باید با تمام وجود و حواس خود به حرف های مخاطبتان توجه داشته باشید و دقت کنید که چه بخواهید و چه نخواهید زمانی که با تمرکز نسبت به حرف‌های مخاطب خود توجه نشان می دهید، او متوجه خواهد شد و ممکن است با یک حرکت اشتباه مخاطب آن را به حساب عدم علاقه شما نسبت به حرف‌های خود بگذارد و به همین دلیل است که تاکید می‌کنیم در گوش دادن فعالانه باید تمام ذهن شما را درگیر حرف های مخاطب تان باشد و سعی کنید پیام های کلامی و غیرکلامی او را همزمان و به درستی دریافت کنید.

گوش دادن فعالانه چه فایده ای دارد؟

گوش دادن فعالانه آنقدر با اهمیت است که هر چقدر درباره آن کتاب و مقاله خوانده شود، باز هم کم است در واقع یکی از آسان ترین روش ها برای برقراری ارتباط موثر گوش دادن فعالانه است. در ایجاد ارتباط موثر با دیگران نیاز به یادگیری و تقویت چند مهارت داریم که از جمله مهم ترین آن مهارت ها ، تقویت مهارت خوب گوش دادن است.

چرا گوش نمی دهیم؟

اگر شما در یک تحقیق ساده از اطرافیان خود بپرسید که: «آیا خوب گوش می دهید؟» بیشتر قریب به اتفاق قاطعانه جواب می دهند: «بلی» و حتی قایلند همه آنچه را که طرف مقابل می گوید، می گیرند. اما متأسفانه پژوهش های متعددی عکس این را نشان می دهد. این پژوهش ها بر این واقعیت تلخ استوارند که بیشتر ما گوش دهندگان خوبی نیستیم، بلکه اصلا گوش شنوایی نداریم.

بی شک در زندگی برایتان اتفاق افتاده و یا با این گلایه همسرتان، خواهر، برادر، پدر یا مادرتان مواجه شده اید که: «تو هیچ گاه به حرف من گوش نمی کنی»، یا «اگر گوش کرده بودی متوجه خواسته من شده بودی»، و… .

آیا تا به حال به این سخنان توجه کرده اید، یا حتی به این گلایه ها هم گوش نمی دهید؟ برای جواب به این سؤال برآنیم به برخی از عوامل که موجب می شود شما به سخن دیگران گوش ندهید اشاره ای کوتاه نماییم:

1. مشغله ذهنی

داشتن مشغله ذهنی، یکی از عوامل گوش ندادن به سخن شخص مقابل است. بارها برایمان پیش آمده که ذهن، درگیر یک مطلب علمی یا مشکلی است، در این زمان اگر ما مورد خطاب کسی واقع شویم، غالباً یا متوجه نمی شویم، و یا اینکه درصد دقت و گوش کردن ما بسیار پایین می آید.

2. بی رغبتی

بی رغبتی نیز موجب گوش نکردن می شود. البته این بی رغبتی نیز عوامل متفاوتی دارد از جمله:
الف. تنفّر از ظاهر و قیافه شخص گوینده; ب. تنفّر از صدای فرد; ج. دائمی بودن محرک (مانند: همسرانی که مرتب نق می زنند، یا والدینی که مدام خرده می گیرند); د. یکنواختی صدای سخنران; و. استفاده از کلمات و لغات نامأنوس; هـ. بی علاقگی به موضوع بحث یا گوینده آن.
این عوامل موجب می شود انسان رغبتی به گوینده و سخنان او نداشته باشد و در نتیجه، فرایند گوش دهی به پایین ترین حد خود برسد.

3. عدم تمرکز

از جمله دلایل گوش ندادن، عدم توانایی در ایجاد تمرکز است. یکی از امتیازات کلاس ها و استادان موفق این است که درس را به گونه ای ارائه دهند که تمام حواس پنج گانه انسان درگیر درس بشود. این روش امتیازات فراوانی دارد که از جمله آن ها ایجاد تمرکز در شاگردان است و اگر شاگرد نتواند هنگام درس، حواس پنج گانه خود را متوجه کلاس کند و از تمام این عوامل برای یادگیری استفاده کند، تمرکز در کلاس به شدت پایین آمده و بالتبع میزان گوش دهی شاگردان هم افت پیدا می کند.

4. توجه به آینده

گاهی اتفاق افتاده که شما پس از گوینده قرار است سخنرانی کنید یا نیمه پایانی کلاس، نوبت کنفرانس شماست و… . در تمام این مدت چون شما قرار است بحثتان را تا لحظاتی دیگر ارائه دهید، مدام به سخنان خود و نحوه مباحثتان می اندیشید و دیگر توجهی به سخنان دیگران ندارید. که این عدم توجه باعث می شود فرایند گوش دهی شما بسیار پایین آمده و یا حتی به صفر برسد.

5. پیش‌داوری‌های غلط

بعضی مواقع ما نسبت به اشخاص پیش داوری هایی داریم. این پیش داوری ها، گاهی منجر به عدم توجه به سخنان آن ها می شود. مثلا وقتی ما با سخنرانی شخصی مواجه می شویم، به این دلیل که او غالباً حرف سیاسی می زند یا سخنان او تکراری است و یا اینکه این حرف ها از خودش نیست، به سخنان او گوش نمی دهیم، در حالی که تمام این ها پیش داوری است. شاید این شخص در این جلسه، سخن غیرسیاسی و جدید بزند. این پیش داوری علاوه بر اشخاص، ممکن است در موضوعات هم اتفاق بیفتد.

6. عدم ارزیابی در حین گوش دادن

گاهی اتفاق می افتد پیش از آنکه طرف مقابل حرف هایش را تمام کند، همزمان به بررسی و ارزیابی سخنان گوینده پرداخته و یا پاسخ هایمان را طرح ریزی و طرح هایمان را مرور می کنیم و سپس تصمیم می گیریم. این عمل، باعث وارد آمدن خلل در فرایند گوش دهی می شود.